Gebelikte Ultrason
Gebelik ultrasonu, ses dalgaları kullanılarak bebeğin ve rahim içindeki yapıların görüntülenmesidir. Radyasyon içermez. Gebeliğin haftasını belirlemek, bebeğin kalp atımını görmek ve gelişimini takip etmek amacıyla kullanılır.
Ultrason önemli bilgiler verir ancak bebeğin bütün sağlık sorunlarını kesin olarak göstermez. Her kontrolün ve ultrason türünün farklı bir amacı vardır.
Gebelik Ultrasonunda Nelere Bakılır?
Gebeliğin dönemine göre şu özellikler değerlendirilebilir:
- Gebeliğin rahim içinde olup olmadığı
- Gebelik haftası
- Bebeğin kalp atımı
- Tek veya çoğul gebelik
- Bebeğin büyümesi ve tahmini ağırlığı
- Organ gelişimi
- Plasentanın konumu
- Amniyon sıvısının miktarı
- Bebeğin rahimdeki duruşu
- Göbek kordonu ve kan akımları
Her ultrasonda bunların tamamına bakılması gerekmeyebilir.
İlk Gebelik Ultrasonu
İlk ultrasonda gebelik kesesinin rahim içinde bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Böylece dış gebelik ihtimali değerlendirilir. Gebelik yeterli büyüklüğe ulaştığında embriyo ve kalp atımı görülebilir.
Ultrason çok erken yapılmışsa yalnızca gebelik kesesi görülebilir. Kalp atımının henüz görülmemesi gebeliğin gelişmediğini kesin olarak göstermez. Gerekirse kan testi ve kontrol ultrasonu planlanır.
Karından ve Vajinal Ultrason Arasındaki Fark
Karından yapılan ultrasonda prob karın üzerinde gezdirilir. Erken haftalarda görüntünün daha net olması için mesanenin dolu olması istenebilir.
Vajinal ultrasonda ince bir ultrason probu vajina içine yerleştirilir. Özellikle erken gebelikte rahim ve gebelik kesesi daha ayrıntılı görülebilir. Tıbbi gereklilikle yapılan vajinal ultrason düşüğe neden olmaz.
Hangi yöntemin kullanılacağı gebelik haftasına ve değerlendirilmek istenen duruma göre belirlenir.
Detaylı Ultrason
Detaylı ultrason genellikle gebeliğin ikinci üç aylık döneminde yapılır. Bebeğin beyni, yüzü, omurgası, kalbi, mide ve bağırsakları, böbrekleri, kolları ve bacakları ayrıntılı şekilde incelenir.
Plasentanın yerleşimi, rahim ağzı ve amniyon sıvısı da değerlendirilebilir. Detaylı ultrason birçok gelişim sorununu gösterebilir ancak bütün hastalıkları tespit etmesi mümkün değildir.
Doppler Ultrason Nedir?
Doppler ultrason, bebeğe ve plasentaya giden kan akımını değerlendirmek amacıyla kullanılır. Her gebelikte rutin olarak gerekmez.
Bebeğin gelişimi haftasına göre geriyse, tansiyon yüksekliği varsa veya plasentanın çalışmasıyla ilgili şüphe bulunuyorsa Doppler incelemesi yapılabilir. Sonuca göre kontroller sıklaştırılabilir veya doğumun zamanı yeniden planlanabilir.
Üç ve Dört Boyutlu Ultrason Gerekli mi?
Üç boyutlu ultrason bebeğin yüzey görüntüsünü, dört boyutlu ultrason ise hareketli görüntüsünü gösterir. Bazı yapısal değişikliklerin değerlendirilmesine yardımcı olabilir ancak standart iki boyutlu ultrasonun yerine geçmez.
Bebeğin pozisyonu, plasentanın yeri ve amniyon sıvısı görüntü kalitesini etkileyebilir. Net yüz görüntüsü alınamaması sağlık sorunu bulunduğu anlamına gelmez.
Ultrasonda Sorun Görülürse Ne Yapılır?
Ultrasonda şüpheli bir bulgu görülmesi kesin tanı anlamına gelmez. Öncelikle ölçüm veya görüntü belirli bir süre sonra tekrar değerlendirilebilir.
Bulgunun türüne göre:
- Ayrıntılı ultrason
- Fetal kalp ultrasonu
- Doppler incelemesi
- Fetal DNA taraması
- Amniyosentez gibi tanı testleri
- Daha sık büyüme takibi
önerilebilir.
Bebeğin gelişimi gerideyse kan akımları ve kalp atımları takip edilir. Plasentayla ilgili bir sorun varsa kanama riski ve doğum şekli değerlendirilir. Bazı durumlar yalnızca izlenirken bazılarında doğumun daha erken gerçekleştirilmesi gerekebilir.
Ultrason Bebeğe Zarar Verir mi?
Tıbbi amaçla ve eğitimli sağlık çalışanı tarafından yapılan ultrasonun anne veya bebek üzerinde bilinen bir zararı bulunmamaktadır. Yine de ultrason yalnızca görüntü veya video almak için gereksiz yere uzatılmamalıdır.
Ultrason bir hatıra çekimi değil, tıbbi değerlendirmedir. Bebeğin cinsiyetini veya yüzünü görmek, muayenenin temel amacı değildir.
Ultrasonda Cinsiyet Ne Zaman Belli Olur?
Bebeğin cinsiyeti gebelik haftasına ve bebeğin duruşuna bağlı olarak görülebilir. Erken haftalarda yapılan tahminler yanıltıcı olabilir.
Göbek kordonu, bebeğin bacaklarını kapatması veya uygun pozisyonda olmaması görüntüyü zorlaştırabilir. Cinsiyetin görülememesi için ayrıca ultrason yapılması tıbben gerekli değildir.
Sık Sorulan Sorular
Her kontrolde ultrason yapılır mı?
Hayır. Ultrason sıklığı gebeliğin durumuna ve takip planına göre belirlenir.
Vajinal ultrason kanama yapar mı?
Rahim ağzı hassassa işlem sonrasında hafif lekelenme olabilir. Yoğun veya devam eden kanamada kontrol gerekir.
Ultrasonda bebeğin kilosu kesin çıkar mı?
Hayır. Ölçümler kullanılarak yaklaşık ağırlık hesaplanır ve belirli bir yanılma payı vardır.
Ultrason bütün hastalıkları gösterir mi?
Hayır. Bazı hastalıklar ultrasonda görülemeyebilir veya gebeliğin ilerleyen dönemlerinde ortaya çıkabilir.
Bebeğin kalp atımı görülmezse gebelik bitmiş midir?
Her zaman değil. Gebelik düşünülenden erken olabilir. Ölçümlere göre kontrol ultrasonu ve kan testi gerekebilir.
Ultrasona aç mı gidilir?
Genellikle açlık gerekmez. Erken gebelikte karından ultrason yapılacaksa mesanenin dolu olması istenebilir.
Gebelik haftasının belirlenmesi ve bebeğin gelişiminin ultrasonla değerlendirilmesi için JineVita’dan randevu alabilirsiniz.
