Gebelik Takibi

Gebelik takibi, gebeliğin başladığı ilk haftalardan doğuma kadar anne adayının sağlığının ve bebeğin gelişiminin belirli aralıklarla değerlendirilmesidir. Takip yalnızca ultrasonla bebeği görmekten ibaret değildir. Tansiyon, kilo değişimi, kan ve idrar değerleri, bebeğin büyümesi, plasentanın durumu ve gebelik sırasında ortaya çıkabilecek şikâyetler birlikte ele alınır.

Her gebelik aynı şekilde ilerlemez. İlk gebelikle sonraki gebelikler arasında bile belirgin farklılıklar olabilir. Bu nedenle başka bir gebede yapılan testin sizden istenmemesi veya kontrol tarihlerinizin farklı olması tek başına bir eksiklik anlamına gelmez.

Gebelik Takibine Ne Zaman Başlanmalıdır?

Evde yapılan gebelik testinin pozitif çıkmasının ardından kadın doğum muayenesi planlanabilir. İlk muayenenin zamanı son adet tarihine, ağrı veya kanama bulunup bulunmamasına ve önceki gebelik öyküsüne göre değişebilir.

Çok erken yapılan ultrasonda gebelik kesesi henüz görülmeyebilir. Bu durumda gebeliğin sağlıksız olduğu düşünülmeden önce kandaki gebelik hormonu takip edilebilir ve ultrason belirli bir süre sonra tekrarlanabilir.

Kasık ağrısı, vajinal kanama, bayılma hissi veya daha önce dış gebelik öyküsü varsa rutin kontrol tarihini beklemeden değerlendirme gerekir.

Gebelik Haftası Nasıl Hesaplanır?

Gebelik haftası son adet tarihinin ilk gününden itibaren hesaplanır. Hesaplama döllenmenin gerçekleştiği veya cinsel ilişkinin olduğu günden başlamaz. Bu nedenle ultrasonla belirlenen gebelik haftası, çiftlerin kendi yaptığı hesaptan yaklaşık iki hafta daha fazla görünebilir.

Adetleri düzensiz olan, son adet tarihini hatırlamayan veya emzirme döneminde gebe kalan kadınlarda ultrason ölçümü daha güvenilir olabilir. İlk aylarda bebeğin baş-popo uzunluğuna göre gebelik haftası ve tahmini doğum tarihi hesaplanır.

Tahmini doğum tarihi kesin doğum günü değildir. Doğum bu tarihten önce veya sonra başlayabilir.

İlk Gebelik Muayenesinde Neler Yapılır?

İlk görüşmede son adet tarihi, önceki gebelikler, düşükler, doğumlar ve ameliyatlar konuşulur. Düzenli kullanılan ilaçlar, bilinen hastalıklar, alerjiler ve ailede bulunan kalıtsal hastalıklar da sorulabilir.

Muayene sırasında:

• Gebelik kesesinin rahim içinde olup olmadığı
• Yaklaşık gebelik haftası
• Bebeğin kalp atımının görülüp görülmediği
• Tek veya çoğul gebelik durumu
• Rahim ve yumurtalıkların görünümü
• Kanama ya da ağrıya neden olabilecek bir durum

değerlendirilebilir.

Kalp atımının çok erken haftada görülmemesi tek başına gebeliğin gelişmediği anlamına gelmez. Adet tarihinin yanlış hatırlanması veya yumurtlamanın geç gerçekleşmesi nedeniyle gebelik düşünülenden daha küçük olabilir. Gerekli görülürse kontrol ultrasonu yapılır.

İlk Gebelik Testleri Nelerdir?

Gebeliğin başlangıcında anne adayının genel sağlık durumunu değerlendirmek için bazı kan ve idrar testleri istenebilir.

Bunlar arasında şunlar bulunabilir:

• Kan sayımı
• Kan grubu ve Rh faktörü
• Açlık kan şekeri
• İdrar tahlili ve gerektiğinde idrar kültürü
• Tiroid testleri
• Hepatit B, HIV ve frengi taramaları
• Kızamıkçık bağışıklığı
• Gerektiğinde hepatit C ve diğer enfeksiyon testleri

Her gebeden aynı testlerin istenmesi gerekmez. Sağlık geçmişine, önceki sonuçlara ve gebelikte ortaya çıkan bulgulara göre ek incelemeler yapılabilir.

Gebelikte Kan Uyuşmazlığı Nedir?

Anne adayının kan grubu Rh negatif, baba adayının ise Rh pozitif olması durumunda kan uyuşmazlığı ihtimali bulunur. Bu durum ilk muayenede kan gruplarının değerlendirilmesiyle anlaşılır.

Kan uyuşmazlığı olması bebeğin mutlaka zarar göreceği anlamına gelmez. Gebelik boyunca gerekli testler yapılır ve uygun zamanda koruyucu iğne uygulanabilir. Gebelik sırasında kanama, düşme, karına darbe veya bazı girişimler yaşanırsa doktorunuza bilgi vermeniz gerekir.

Gebelikte Ultrason Ne Sıklıkla Yapılır?

Ultrason sayısı her gebelikte aynı değildir. Bebeğin gelişimi, annenin sağlık durumu, çoğul gebelik, plasentanın konumu ve daha önce yaşanan gebelik sorunları kontrol sıklığını değiştirebilir.

Ultrasonla farklı dönemlerde şu özellikler değerlendirilebilir:

• Gebeliğin rahim içindeki yerleşimi
• Kalp atımı
• Gebelik haftası ve tahmini doğum tarihi
• Bebeğin büyümesi
• Organ gelişimi
• Plasentanın yerleşimi
• Amniyon sıvısının miktarı
• Bebeğin rahimdeki duruşu
• Gerektiğinde kan akımları

Ultrason önemli bilgiler verir ancak bebeğin bütün sağlık sorunlarını kesin olarak gösteren bir yöntem değildir.

İlk Üç Ayda Gebelik Takibi

Gebeliğin ilk üç ayında bebeğin kalp atımı ve haftası değerlendirilir. Anne adayının kullandığı ilaçlar gözden geçirilir ve gerekli kan testleri planlanır.

Bu dönemde bulantı, kusma, halsizlik, göğüslerde hassasiyet ve sık idrara çıkma sık görülür. Hafif kasık çekilmeleri yaşanabilir. Ancak şiddetli tek taraflı ağrı, yoğun kanama veya bayılma hissi normal kabul edilmemelidir.

İlk üç ay içinde kromozomal farklılıkların riskini değerlendiren tarama seçenekleri de konuşulabilir.

İkili Tarama Testi Nedir?

İkili tarama, belirli gebelik haftalarında ultrason ölçümü ile anne kanındaki bazı değerlerin birlikte değerlendirilmesidir. Bebeğin ense saydamlığı ölçülür ve yaşla birlikte hesaplama yapılarak bazı kromozomal farklılıklar için risk belirlenir.

Bu test kesin tanı koymaz. Sonucun yüksek riskli gelmesi bebeğin mutlaka bir kromozom farklılığı taşıdığı anlamına gelmez. Benzer şekilde düşük riskli sonuç da bütün ihtimalleri tamamen ortadan kaldırmaz.

Sonuca göre hücre dışı DNA testi veya tanı amacıyla yapılan girişimsel testler konuşulabilir.

Fetal DNA Testi Nedir?

Anne kanında dolaşan gebeliğe ait DNA parçalarının incelenmesiyle yapılan bir tarama testidir. Bazı kromozomal farklılıklar açısından yüksek doğrulukta risk değerlendirmesi sağlar.

Fetal DNA testi de kesin tanı testi değildir. Yüksek riskli sonuç alındığında amniyosentez veya koryon villus örneklemesi gibi tanı testleriyle doğrulama gerekebilir.

Hangi tarama testinin seçileceği gebelik haftası, anne yaşı, ultrason bulguları ve çiftin beklentileri değerlendirilerek konuşulur. Her tarama testini aynı anda yaptırmak gerekli olmayabilir.

Detaylı Ultrason Ne Zaman Yapılır?

Detaylı ultrason, gebeliğin ikinci üç aylık döneminde bebeğin organ gelişimini değerlendirmek amacıyla yapılır. Beyin, yüz, omurga, kalp, mide, böbrekler, kollar ve bacaklar ayrıntılı şekilde incelenir.

Ayrıca plasentanın yerleşimi, rahim ağzı uzunluğu ve amniyon sıvısı da değerlendirilebilir.

Detaylı ultrason bebeğin sağlık durumuyla ilgili önemli bilgiler verir ancak bütün hastalıkları ve gelişim sorunlarını göstermesi mümkün değildir. Bazı bulgular gebeliğin daha ileri dönemlerinde ortaya çıkabilir.

Gebelik Şekeri Testi Neden Yapılır?

Gebelikte hormonların etkisiyle kan şekerinin kontrolü zorlaşabilir. Daha önce diyabeti olmayan kadınlarda gebelik şekeri ortaya çıkabilir ve belirgin bir şikâyet oluşturmayabilir.

Gebelik şekeri taraması genellikle ikinci üç aylık dönemde planlanır. Risk faktörü bulunan kadınlarda daha erken değerlendirme yapılabilir.

Gebelik şekeri kontrol edilmediğinde bebeğin normalden büyük olması, doğumla ilgili güçlükler ve yenidoğanda kan şekeri sorunları gibi riskler artabilir. Tanı konulduğunda beslenme düzenlemesi, kan şekeri takibi ve gerektiğinde ilaç tedavisi uygulanabilir.

Gebelikte Tansiyon Takibi Neden Önemlidir?

Gebelik kontrollerinde tansiyon ölçümü ve idrarda protein değerlendirmesi yapılabilir. Bunun amacı gebeliğe bağlı yüksek tansiyon ve preeklampsi gibi durumları erken fark etmektir.

Preeklampsi her zaman kişinin fark edebileceği bir belirtiyle başlamaz. Bu nedenle kendinizi iyi hissetseniz bile rutin tansiyon kontrolleri önemlidir.

Geçmeyen şiddetli baş ağrısı, görmede bulanıklık veya ışık çakması, yüz ve ellerde ani şişme, kaburgaların altında ağrı ya da tansiyon yüksekliği varsa gecikmeden değerlendirme gerekir.

Bebeğin Gelişimi Nasıl Takip Edilir?

Gebeliğin ilerleyen dönemlerinde bebeğin ultrason ölçümleri gebelik haftasına göre değerlendirilir. Baş, karın ve uyluk kemiği ölçümleri kullanılarak yaklaşık ağırlık hesaplanabilir.

Ultrasonda hesaplanan ağırlık tahminidir ve belirli bir yanılma payı bulunur. Tek bir ölçümden çok, bebeğin zaman içindeki büyüme eğrisi önemlidir.

Anne adayının karın büyüklüğü bebeğin kilosunu her zaman doğru göstermez. Karın yapısı, annenin boyu, kilosu, bebeğin duruşu ve amniyon sıvısının miktarı görünümü etkileyebilir.

Bebeğin Hareketleri Ne Zaman Hissedilir?

Bebeğin ilk hareketlerinin hissedildiği zaman kişiden kişiye değişir. İlk gebelikte hareketler daha geç fark edilebilir. Daha önce doğum yapmış kadınlar hareketleri daha erken tanıyabilir.

Gebeliğin ilerleyen haftalarında bebeğin kendine özgü bir hareket düzeni oluşur. Bebeğin hareketlerinde belirgin azalma fark edildiğinde belirli bir sayıya ulaşmasını saatlerce beklemek yerine doktor veya sağlık kuruluşuyla görüşmek gerekir.

Bebeklerin anne karnında uyku dönemleri vardır ancak alışılmış hareket düzenindeki belirgin değişiklik önemsenmelidir.

Gebelik Kontrolleri Ne Sıklıkla Yapılır?

Kontrol aralıkları gebelik haftasına ve sağlık durumuna göre belirlenir. Gebeliğin başlangıcında kontroller daha aralıklı olabilirken doğum yaklaştıkça sıklaşabilir.

Yüksek tansiyon, şeker hastalığı, çoğul gebelik, gelişme geriliği, kanama, erken doğum riski veya daha önce yaşanan gebelik sorunlarında daha sık takip gerekebilir.

Kontrol sıklığını başka gebelerle karşılaştırmak doğru değildir. Aynı haftadaki iki gebelik için farklı takip planları yapılabilir.

Riskli Gebelik Ne Demektir?

Riskli gebelik, anne veya bebek açısından daha yakın takip gerektiren bir durum bulunduğunu ifade eder. Bu tanım gebeliğin mutlaka kötü sonuçlanacağı anlamına gelmez.

Yakın takip gerektirebilecek durumlardan bazıları şunlardır:

• Çoğul gebelik
• Yüksek tansiyon
• Diyabet
• Tiroid hastalıkları
• Kalp, böbrek veya bağışıklık sistemi hastalıkları
• Önceki gebeliklerde erken doğum ya da tekrarlayan düşük
• Anne yaşının getirdiği ek riskler
• Bebeğin gelişiminin haftasına göre geri olması
• Plasenta ile ilgili sorunlar
• Rh uyuşmazlığı ve antikor gelişimi

Bu durumlarda standart kontrollerin yanında farklı testler ve daha sık ultrason gerekebilir.

Gebelikte Beslenme Nasıl Olmalıdır?

Gebelikte “iki kişilik yemek” gerekmez. Düzenli ve çeşitli beslenmek, yeterli protein almak, sebze ve meyve tüketmek, su içmek daha önemlidir.

Çiğ veya az pişmiş et ve yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve güvenilir şekilde hazırlanmamış yiyecekler enfeksiyon riski taşıyabilir. Balık tüketimi faydalıdır ancak yüksek cıva içerebilen türler konusunda dikkatli olunmalıdır.

Bulantı nedeniyle yemek yemekte zorlanılıyorsa küçük ve sık öğünler daha rahat olabilir. Hiç sıvı tutamama, belirgin kilo kaybı veya idrar miktarında azalma varsa değerlendirme gerekir.

Gebelikte Vitamin Kullanımı

Gebelik planlayan veya gebeliğin ilk döneminde bulunan kadınlarda folik asit kullanımı önerilebilir. Demir, D vitamini ve diğer desteklere kan değerleri ile beslenme durumuna göre karar verilir.

“Gebelik vitamini” adıyla satılan her ürünü birlikte kullanmak doğru değildir. Bazı vitaminlerin gereğinden fazla alınması zararlı olabilir.

Düzenli kullandığınız ilaçları gebelik testiniz pozitif çıktığında kendi kendinize bırakmayın. İlacın gebelikte güvenli olup olmadığı doktorunuzla değerlendirilmelidir.

Gebelikte Egzersiz Yapılır mı?

Herhangi bir engel bulunmayan gebeliklerde yürüyüş ve uygun yoğunluktaki egzersizler yapılabilir. Daha önce spor yapmayan birinin gebelikte aniden ağır egzersize başlaması uygun değildir.

Kanama, rahim ağzı problemi, erken doğum riski, plasentayla ilgili bazı durumlar veya farklı sağlık sorunlarında egzersiz kısıtlanabilir.

Egzersiz sırasında kanama, su gelmesi, düzenli kasılma, göğüs ağrısı, nefes darlığı veya baş dönmesi yaşanırsa aktivite bırakılmalı ve değerlendirme alınmalıdır.

Gebelikte Cinsel İlişki Sakıncalı mıdır?

Normal ilerleyen gebeliklerde cinsel ilişki çoğunlukla sakıncalı değildir. Bebek rahim ve amniyon sıvısı içinde korunur.

Kanama, su gelmesi, erken doğum riski, plasentanın rahim ağzını kapatması veya doktorun ilişkiyi kısıtlamasını gerektiren başka bir durum varsa ara verilmesi istenebilir.

Cinsel ilişki sonrasında geçmeyen ağrı veya kanama görülürse muayene olunmalıdır.

Gebelikte İlaç Kullanılır mı?

Gebelikte bütün ilaçlar yasak değildir ancak reçetesiz kullanılan bir ilaç bile gebelik haftasına göre farklı etkiler gösterebilir. Ağrı kesici, antibiyotik, bitkisel ürün ve vitaminler dâhil olmak üzere kullanılacak ürünler için bilgi alınmalıdır.

Daha önce doktor tarafından başlanmış tansiyon, tiroid, epilepsi veya psikiyatri ilacını birden bırakmak da riskli olabilir. Gebelik öğrenildiğinde ilacı kesmek yerine ilacı yazan doktor ve kadın doğum uzmanıyla görüşülmelidir.

Gebelikte Hangi Belirtiler Beklenmemelidir?

Gebelik sırasında her kanama veya ağrı ciddi bir sorun anlamına gelmez. Ancak bazı belirtilerde bir sonraki kontrol tarihini beklemek doğru değildir.

Şu durumlarda sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

• Vajinal kanama
• Şiddetli veya tek taraflı kasık ağrısı
• Bayılma ve belirgin baş dönmesi
• Sıvı gelmesi
• Düzenli ve giderek sıklaşan kasılmalar
• Geçmeyen şiddetli baş ağrısı
• Görme değişiklikleri
• Yüz ve ellerde ani şişme
• Yüksek ateş
• Sürekli kusma ve sıvı alamama
• Bebeğin hareketlerinde belirgin azalma
• Dinlenirken nefes darlığı veya göğüs ağrısı

Gebelik haftasına göre bu belirtilerin anlamı değişebilir. Emin olunamadığında telefonla bilgi almak yerine doğrudan değerlendirme gerekebilir.

Gebelik Takibi Hakkında Merak Edilenler

Gebelik testi pozitif çıkınca hemen doktora gidilir mi?

Randevu planlanabilir. Ağrı, kanama veya dış gebelik öyküsü varsa beklemeden değerlendirme gerekir. Çok erken haftada kese görülmeyebileceği için kontrol ultrasonu istenebilir.

Bebeğin kalp atışı ne zaman duyulur?

Kalp atımının görülme zamanı gerçek gebelik haftasına ve ultrason yöntemine göre değişebilir. İlk kontrolde görülmemesi durumunda birkaç gün sonra tekrar değerlendirme yapılabilir.

Her kontrolde ultrason gerekir mi?

Ultrason sıklığı gebeliğin gidişine göre belirlenir. Her randevuda ultrason yapılması bütün gebeliklerde zorunlu değildir.

Gebelikte vajinal ultrason zararlı mıdır?

Tıbbi gereklilik olduğunda yapılan vajinal ultrason düşük riskini artırmaz. Özellikle erken haftalarda gebeliğin yerini ve gelişimini değerlendirmede kullanılabilir.

Tarama testi yaptırmak zorunlu mudur?

Hayır. Tarama testleri hakkında neyi araştırdığı, sınırları ve olası sonuçları anlatıldıktan sonra karar verilir. Tarama testi kesin tanı testi değildir.

Gebelikte adet görülür mü?

Gebelik sırasında gerçek adet kanaması olmaz. Ancak yerleşme kanaması, rahim ağzı hassasiyeti veya farklı nedenlerle lekelenme görülebilir. Gebelikteki kanamanın değerlendirilmesi gerekir.

Gebelik boyunca kaç kilo alınmalıdır?

Uygun kilo artışı gebelik öncesindeki vücut ağırlığına, çoğul gebeliğe ve sağlık durumuna göre değişir. Her gebeye aynı kilo hedefi verilmez.

Doğum şekline ne zaman karar verilir?

Doğum şekli gebeliğin ilerleyen dönemlerinde bebeğin duruşu, plasentanın yeri, annenin sağlık durumu ve önceki doğumlar değerlendirilerek konuşulur. Gebeliğin başında kesin karar vermek her zaman mümkün değildir.

Gebelik testiniz pozitif çıktıysa, gebelik haftasını öğrenmek veya kontrollerinizi planlamak için JineVita’dan randevu alabilirsiniz.