Yumurtalık Kistleri

Yumurtalık kisti, yumurtalığın içinde veya üzerinde oluşan, içi sıvı ya da farklı dokularla dolu bir yapıdır. Üreme çağındaki kadınlarda oldukça sık görülür. Kistlerin büyük bölümü adet döngüsü sırasında kendiliğinden oluşur ve birkaç ay içinde herhangi bir tedaviye ihtiyaç duyulmadan kaybolabilir.

Ultrasonda kist görülmesi her zaman ciddi bir hastalık olduğu anlamına gelmez. Kistin boyutu, içeriği, ultrason görüntüsü, kişinin yaşı ve yaşadığı şikâyetler birlikte değerlendirilir. Bazı kistler yalnızca takip edilirken bazıları için ilaç, ileri inceleme veya ameliyat gerekebilir.

Yumurtalık Kisti Belirtileri Nelerdir?

Küçük yumurtalık kistleri çoğunlukla belirti vermez. Başka bir nedenle yapılan ultrason sırasında tesadüfen fark edilebilir. Kist büyüdüğünde, kanadığında, patladığında veya yumurtalığın kendi etrafında dönmesine neden olduğunda şikâyetler ortaya çıkabilir.

Yumurtalık kistlerinde görülebilecek belirtiler şunlardır:

Tek taraflı veya iki taraflı kasık ağrısı
Alt karında baskı ve dolgunluk hissi
Karında şişkinlik
Adet düzensizliği
Normalden yoğun veya ağrılı adet
Cinsel ilişki sırasında ağrı
Sık idrara çıkma ihtiyacı
Bağırsakları boşaltırken zorlanma
Bel ve sırt bölgesine yayılan ağrı
Çabuk doyma veya iştah değişikliği

Bu belirtiler yalnızca yumurtalık kistlerinde görülmez. Miyom, endometriozis, bağırsak sorunları ve idrar yolu hastalıkları da benzer şikâyetlere neden olabilir. Kesin değerlendirme için muayene ve ultrason gerekir.

Yumurtalık Kisti Neden Oluşur?

Üreme çağında görülen kistlerin önemli bir bölümü yumurtlama süreciyle bağlantılıdır. Her ay yumurtalıklardan birinde yumurta hücresini taşıyan folikül adı verilen küçük bir yapı gelişir. Yumurtlama sırasında bu yapı açılarak yumurtayı serbest bırakır.

Folikülün açılmaması veya yumurtlama sonrasında küçülmemesi durumunda içi sıvıyla dolarak kist hâline gelebilir. Bunlara fonksiyonel kist adı verilir ve çoğu birkaç adet döngüsü içinde kendiliğinden kaybolur.

Yumurtlama dışında farklı hücre ve dokulardan gelişen kistler de vardır. Bu nedenle ultrasonda görülen her kist aynı özellikte değildir.

Yumurtalık Kisti Türleri Nelerdir?

Yumurtalık kistleri oluşum şekline ve içeriğine göre farklı türlere ayrılır.

Fonksiyonel kistler

Adet döngüsü ve yumurtlamayla bağlantılı olarak gelişen kistlerdir. Folikül kisti ve korpus luteum kisti en sık görülen örnekleridir. Genellikle iyi huyludur ve çoğu zaman kendiliğinden küçülür.

Hemorajik kist

Kistin içine kanama olmasıyla gelişir. Ani başlayan veya tek taraflı hissedilen kasık ağrısına neden olabilir. Kistin boyutuna ve ultrason görünümüne göre takip gerekebilir.

Çikolata kisti

Endometriozis hastalığının yumurtalıkta oluşturduğu kisttir. İçinde eski kan birikmesi nedeniyle çikolata kisti olarak adlandırılır. Ağrılı adet, kronik kasık ağrısı, cinsel ilişki sırasında ağrı ve gebelikte zorlanma gibi şikâyetlerle birlikte görülebilir.

Dermoid kist

Yumurta hücrelerinden gelişen ve içerisinde yağ, saç veya farklı dokular bulunabilen kist türüdür. Genellikle iyi huyludur ancak büyüdüğünde yumurtalığın dönme riskini artırabilir.

Kistadenom

Yumurtalığın dış yüzeyindeki hücrelerden gelişebilir ve bazen oldukça büyük boyutlara ulaşabilir. İçeriğine ve görüntüsüne göre takip veya cerrahi gerekebilir.

Bir kistin türü yalnızca belirtilere bakılarak belirlenemez. Ultrason görüntüsü ve gerektiğinde yapılan diğer incelemeler birlikte değerlendirilir.

Yumurtalık Kisti ile Polikistik Over Aynı Şey midir?

Yumurtalık kisti ile polikistik over sendromu aynı durum değildir.

Polikistik over sendromu; adet düzensizliği, yumurtlama sorunu ve androjen hormonlarının artışıyla ilişkili hormonal bir tablodur. Ultrasonda yumurtalıkların çevresinde çok sayıda küçük folikül görülebilir. Bunlar halk arasında kist olarak anılsa da tek başına gelişen büyük bir yumurtalık kistiyle aynı değildir.

Ultrasonda polikistik görünüm bulunması da tek başına polikistik over sendromu tanısı koydurmaz. Kişinin adet düzeni, şikâyetleri ve gerekli hormon testleri birlikte değerlendirilir.

Yumurtalık Kisti Adet Düzensizliği Yapar mı?

Bazı yumurtalık kistleri adet düzenini etkileyebilir. Adetin gecikmesi, erken gelmesi, kanamanın normalden yoğun olması veya ara lekelenme yaşanabilir.

Ancak her adet düzensizliğinin nedeni yumurtalık kisti değildir. Gebelik, stres, kilo değişimi, tiroid hastalıkları ve diğer hormonal sorunlar da adet düzenini değiştirebilir. Bu nedenle yalnızca gecikme yaşanması kist bulunduğu anlamına gelmez.

Yumurtalık Kisti Ağrı Yapar mı?

Küçük kistlerin çoğu ağrıya neden olmaz. Daha büyük kistler alt karında baskı, dolgunluk veya tek taraflı kasık ağrısı oluşturabilir. Ağrı zaman zaman ortaya çıkabileceği gibi sürekli de hissedilebilir.

Kistin içine kanama olması, patlaması veya yumurtalığın kendi etrafında dönmesi ani ve şiddetli ağrıya yol açabilir. Özellikle ağrıya bulantı, kusma, soğuk terleme veya bayılma hissi eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir.

Yumurtalık Kisti Patlarsa Ne Olur?

Bazı kistler kendiliğinden açılarak içindeki sıvının karın içine yayılmasına neden olabilir. Küçük kistlerde hafif veya kısa süreli ağrı yaşanabilir. Kanamalı ya da büyük bir kistin patlaması ise daha şiddetli ağrıya ve karın içine kanamaya yol açabilir.

Ani başlayan keskin kasık ağrısı, baş dönmesi, bayılma hissi, omuza yayılan ağrı veya belirgin halsizlik varsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Yumurtalık Dönmesi Nedir?

Yumurtalık torsiyonu, yumurtalığın kendi etrafında dönerek kan akımının bozulmasıdır. Büyük kistler yumurtalığın ağırlığını artırarak bu duruma zemin hazırlayabilir.

Genellikle aniden başlayan şiddetli ve tek taraflı kasık ağrısı görülür. Ağrıya bulantı ve kusma eşlik edebilir. Yumurtalık torsiyonu acil müdahale gerektiren bir durumdur. Şikâyetin kendiliğinden geçmesini beklemek yumurtalığın zarar görmesine neden olabilir.

Yumurtalık Kisti Nasıl Teşhis Edilir?

Yumurtalık kistleri çoğunlukla ultrasonla tespit edilir. Ultrason karından veya vajinal yoldan yapılabilir. Cinsel yaşamı olmayan kadınlarda genellikle karından ultrason tercih edilir.

Ultrasonda şu özellikler değerlendirilir:

Kistin büyüklüğü
Tek veya iki yumurtalıkta bulunması
İçinin sıvı, katı ya da karışık yapıda olması
Duvarlarının düzgünlüğü
Bölmeler veya farklı yapılar içerip içermemesi
Çevresindeki kan akımı
Karın içinde serbest sıvı bulunması

Gerekli görüldüğünde kontrol ultrasonu, kan testleri, MR veya farklı görüntüleme yöntemleri istenebilir.

CA 125 Testinin Yüksek Çıkması Kanser Anlamına mı Gelir?

CA 125, bazı yumurtalık kistlerinin değerlendirilmesi sırasında istenebilen bir kan testidir. Ancak testin yüksek çıkması tek başına kanser tanısı koydurmaz.

Endometriozis, miyom, pelvik enfeksiyon ve hatta adet dönemi gibi iyi huylu durumlarda da CA 125 yükselebilir. Sonuç; kişinin yaşı, menopoz durumu ve ultrason bulgularıyla birlikte değerlendirilir.

Benzer şekilde CA 125 değerinin normal olması da her durumda tek başına yeterli değildir. Bu nedenle test sonucunu internetten yorumlamak yerine doktorla görüşmek gerekir.

Yumurtalık Kisti Nasıl Tedavi Edilir?

Her yumurtalık kisti için tedavi veya ameliyat gerekmez. Tedavi kararı şu özelliklere göre verilir:

Kistin boyutu
Ultrason görünümü
Kistin zaman içinde büyüyüp büyümemesi
Hastanın yaşı
Menopoz durumu
Ağrı veya kanama gibi şikâyetlerin bulunması
Gebelik planı
Kistin iyi veya kötü huylu olma ihtimali

Basit ve küçük fonksiyonel kistler belirli bir süre sonra tekrar ultrasonla kontrol edilebilir. Kistin kaybolması durumunda başka bir işlem gerekmeyebilir.

Büyük, kalıcı, ağrıya neden olan veya ultrasonda şüpheli özellikler taşıyan kistlerde ameliyat düşünülebilir.

İlaçla Yumurtalık Kisti Geçer mi?

Kistin türüne göre ilaç tedavisi uygulanabilir ancak her kisti küçülten tek bir ilaç yoktur. Doğum kontrol hapları bazı durumlarda yeni fonksiyonel kistlerin oluşmasını azaltmak veya adet düzenini sağlamak amacıyla kullanılabilir. Mevcut her kistin bu ilaçlarla kaybolacağı düşünülmemelidir.

Çikolata kistlerinde ağrı ve endometriozis belirtilerini kontrol etmek için hormonal ilaçlar kullanılabilir. Tedavi seçimi şikâyete, kistin büyüklüğüne ve gebelik planına göre yapılır.

Bitkisel ürünler veya internetten temin edilen ilaçlarla kisti eritmeye çalışmak doğru değildir.

Yumurtalık Kisti Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Ameliyat gerektiğinde işlem kapalı yöntemle, yani laparoskopiyle veya açık ameliyatla yapılabilir. Hangi yöntemin seçileceği kistin büyüklüğüne, görünümüne, hastanın önceki ameliyatlarına ve kötü huylu olma şüphesine göre değişir.

Uygun hastalarda yalnızca kistin çıkarılması ve sağlıklı yumurtalık dokusunun korunması amaçlanır. Ancak bazı durumlarda kistle birlikte yumurtalığın da alınması gerekebilir.

Özellikle çocuk sahibi olmayı planlayan kadınlarda ameliyat kararı verilirken yumurtalık rezervinin korunması dikkate alınır.

Yumurtalık Kisti Gebeliğe Engel Olur mu?

Yumurtalık kistlerinin çoğu gebeliğe engel olmaz. Fonksiyonel kistler genellikle doğurganlığı etkilemeden kendiliğinden kaybolur.

Çikolata kisti veya polikistik over sendromu gibi bazı durumlar yumurtlama ve gebelik oluşumu üzerinde etkili olabilir. Ancak yalnızca kist görülmesi kişinin çocuk sahibi olamayacağı anlamına gelmez.

Gebelik planlayan bir kadında kist tespit edildiğinde kistin türü, boyutu ve yumurtalık rezervi birlikte değerlendirilir.

Gebelikte Yumurtalık Kisti Tehlikeli midir?

Gebelik sırasında ultrasonda yumurtalık kisti görülebilir. Kistlerin önemli bir kısmı gebeliğin ilerleyen haftalarında kendiliğinden küçülür.

Kistin büyük olması, büyümeye devam etmesi, ağrıya neden olması veya şüpheli bir görünüm taşıması durumunda daha yakın takip gerekebilir. Ani ve şiddetli ağrı yaşanırsa yumurtalık dönmesi veya kistin patlaması açısından değerlendirme yapılmalıdır.

Menopoz Sonrası Yumurtalık Kisti

Menopoz sonrasında görülen yumurtalık kistleri daha dikkatli değerlendirilir. Bunun nedeni kötü huylu oluşum riskinin üreme çağına göre daha yüksek olmasıdır.

Bu durum her menopoz sonrası kistin kanser olduğu anlamına gelmez. Kistin ultrason görünümü, büyüklüğü, kan testleri ve zaman içindeki değişimi birlikte incelenir. Basit görünümlü bazı kistler yalnızca düzenli kontrollerle takip edilebilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Uzun süren kasık ağrısı, adet düzensizliği, karında şişlik veya cinsel ilişki sırasında ağrı varsa muayene randevusu alınabilir.

Aşağıdaki belirtilerde ise beklemeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

Aniden başlayan şiddetli kasık veya karın ağrısı
Ağrıyla birlikte bulantı ve kusma
Bayılma hissi veya baş dönmesi
Soğuk terleme ve belirgin halsizlik
Gebelik ihtimaliyle birlikte ağrı veya kanama
Karında hızla artan şişlik
Ateşle birlikte kasık ağrısı

Yumurtalık Kistleri Hakkında Merak Edilenler

Yumurtalık kisti kendiliğinden geçer mi?

Fonksiyonel kistlerin önemli bir bölümü birkaç adet döngüsü içinde kendiliğinden kaybolabilir. Kistin türü ve boyutu ultrasonla değerlendirilmelidir.

Yumurtalık kisti kanser midir?

Yumurtalık kistlerinin büyük çoğunluğu iyi huyludur. Ancak özellikle menopoz sonrasında veya ultrasonda şüpheli özellikler görüldüğünde ileri değerlendirme gerekebilir.

Kaç santimlik yumurtalık kisti tehlikelidir?

Yalnızca kistin boyutuna bakarak tehlikeli olup olmadığı söylenemez. İçeriği, ultrason görünümü, büyüme durumu ve kişinin yaşı da önemlidir.

Yumurtalık kisti kilo aldırır mı?

Küçük kistler genellikle kilo artışına neden olmaz. Büyük kistler karında şişlik ve dolgunluk oluşturabilir. Kilo değişimi hormonal bir durumla ilişkiliyse ayrıca değerlendirilmelidir.

Yumurtalık kisti ameliyatsız geçer mi?

Birçok fonksiyonel kist ameliyat yapılmadan kendiliğinden kaybolur. Ameliyat kararı kistin türüne, boyutuna ve oluşturduğu şikâyetlere göre verilir.

Yumurtalık kisti tekrarlar mı?

Bazı kist türleri tekrar oluşabilir. Yeni bir kistin gelişmesi, daha önceki kistin geri geldiği anlamına gelmeyebilir. Düzenli ultrason takibi gerekebilir.

Kasık ağrısı, adet düzensizliği veya ultrasonda görülen yumurtalık kistinin değerlendirilmesi için JineVita’dan muayene randevusu alabilirsiniz.