Gebelikte Yapılan Testler
Gebelikte yapılan testler anne adayının sağlığını, bebeğin gelişimini ve gebelik sırasında ortaya çıkabilecek sorunları değerlendirmek amacıyla kullanılır. Her gebede aynı testlerin yapılması gerekmez. Yaş, sağlık geçmişi, önceki gebelikler ve mevcut gebeliğin gidişi test planını değiştirebilir.
Bazı testler tarama amacı taşır. Tarama sonucunun yüksek riskli gelmesi kesin tanı anlamına gelmez; ek inceleme yapılması gerekebilir.
İlk Gebelik Testleri
Gebeliğin başlangıcında genel sağlık durumunu değerlendirmek için kan ve idrar testleri istenebilir:
- Kan sayımı
- Kan grubu ve Rh faktörü
- İdrar tahlili ve idrar kültürü
- Kan şekeri
- Tiroid testleri
- Hepatit B, HIV ve frengi taraması
- Kızamıkçık bağışıklığı
- Gerektiğinde diğer enfeksiyon testleri
Kan sayımında kansızlık görülürse demir değerleri araştırılabilir ve uygun destek başlanabilir. İdrarda enfeksiyon saptanırsa gebelikte kullanılabilen antibiyotiklerle tedavi edilir.
Kan Uyuşmazlığı Testi
Anne adayının Rh negatif, baba adayının Rh pozitif olması kan uyuşmazlığı ihtimalini gösterir. Anne kanında bebeğin kan hücrelerine karşı antikor gelişip gelişmediği araştırılabilir.
Antikor oluşmamışsa uygun haftada ve gerekli durumlarda koruyucu iğne uygulanabilir. Gebelikte kanama, karına darbe veya bazı işlemler sonrasında ek doz gerekebilir.
İkili Tarama Testi
İkili tarama, gebeliğin ilk üç aylık döneminde yapılan ultrason ölçümü ve anne kanındaki değerlerin birlikte değerlendirilmesidir. Bebeğin ense saydamlığı ölçülerek bazı kromozomal farklılıklar için risk hesaplanır.
Sonucun yüksek riskli çıkması bebeğin kesin olarak hasta olduğunu göstermez. Fetal DNA testi veya tanı testleri önerilebilir.
Fetal DNA Testi
Fetal DNA testi, anne kanında bulunan gebeliğe ait DNA parçalarının incelenmesiyle yapılır. Bazı kromozomal farklılıklar için yüksek doğrulukta risk değerlendirmesi sağlar.
Bu test de tarama testidir. Yüksek riskli sonuç, amniyosentez veya koryon villus örneklemesi gibi tanı testleriyle doğrulanmalıdır.
Amniyosentez ve CVS
Amniyosentezde bebeğin bulunduğu sıvıdan, koryon villus örneklemesinde ise plasentadan küçük bir örnek alınır. Bu yöntemler tarama değil, tanı testidir.
Her gebeye uygulanmaz. Tarama sonucunun yüksek riskli olması, ultrasonda şüpheli bulgu görülmesi veya ailede kalıtsal hastalık bulunması durumunda konuşulabilir. İşlemin yararları ve olası riskleri önceden açıklanır.
Detaylı Ultrason
Detaylı ultrason gebeliğin ikinci üç aylık döneminde bebeğin organ gelişimini incelemek amacıyla yapılır. Beyin, yüz, omurga, kalp, böbrekler, mide, kollar ve bacaklar değerlendirilir.
Plasentanın yeri, rahim ağzı ve amniyon sıvısı da kontrol edilebilir. Normal sonuç, bütün hastalıkların kesin olarak bulunmadığını garanti etmez.
Gebelik Şekeri Testi
Gebelik şekeri belirti vermeden ortaya çıkabilir. Tarama çoğunlukla gebeliğin ikinci üç aylık döneminde yapılır. Diyabet riski bulunan kadınlarda daha erken test istenebilir.
Sonuç yüksek çıkarsa daha ayrıntılı şeker yükleme testi yapılabilir. Gebelik şekeri tanısı konulduğunda kan şekeri takibi, beslenme düzenlemesi ve uygun egzersiz planlanır. Yeterli olmazsa ilaç veya insülin tedavisi uygulanabilir.
Kan Sayımı Neden Tekrarlanır?
Gebelik ilerledikçe kan hacmi artar ve demir ihtiyacı yükselir. Bu nedenle kan sayımı belirli dönemlerde tekrarlanabilir.
Kansızlık saptandığında demir içeren ilaçlar kullanılabilir. Değerler çok düşükse veya ağızdan alınan ilaçlar yeterli olmuyorsa damar yoluyla demir tedavisi değerlendirilebilir.
NST Nedir?
NST, bebeğin kalp atımlarını ve rahim kasılmalarını kaydeden bir testtir. Genellikle gebeliğin son döneminde veya tıbbi gereklilik olduğunda yapılır.
Bebeğin hareketlerinde azalma, gelişim geriliği, gebelik şekeri, yüksek tansiyon veya doğumun gecikmesi gibi durumlarda daha sık kullanılabilir.
NST’nin normal dışı görünmesi her zaman bebeğin sıkıntıda olduğu anlamına gelmez. Test tekrar edilebilir, ultrason veya Doppler incelemesi yapılabilir.
Grup B Streptokok Testi
Grup B streptokok bazı kadınların vajina veya bağırsaklarında belirti vermeden bulunabilen bir bakteridir. Doğum sırasında bebeğe geçme riski değerlendirilir.
Testin pozitif olması cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon anlamına gelmez. Gerekli görülürse doğum sırasında damardan antibiyotik verilerek bebeğe bulaşma riski azaltılır.
Test Sonucu Normal Değilse Ne Yapılır?
Normal dışı sonuç her zaman ciddi bir hastalık anlamına gelmez. Öncelikle test doğrulanabilir veya farklı bir inceleme yapılabilir.
Tedavi bulunan duruma göre değişir. Kansızlıkta demir, enfeksiyonda uygun antibiyotik, gebelik şekerinde beslenme ve gerekirse insülin, yüksek tansiyonda gebelikte kullanılabilen ilaçlar uygulanabilir. Bebeğin gelişimiyle ilgili bir sorun varsa ultrason ve Doppler kontrolleri sıklaştırılabilir.
Sık Sorulan Sorular
Gebelikte bütün testleri yaptırmak zorunlu mu?
Hayır. Tarama testleri hakkında bilgi verildikten sonra karar anne adayına aittir. Bazı testler ise anne ve bebeğin sağlığı için güçlü şekilde önerilir.
Şeker yükleme testi bebeğe zarar verir mi?
Tıbbi amaçla uygulanan şeker yükleme testinin bebeğe zarar verdiğini gösteren bir kanıt bulunmamaktadır.
Fetal DNA testi kesin sonuç verir mi?
Hayır. Fetal DNA yüksek doğrulukta bir tarama testidir ancak kesin tanı testi değildir.
Normal ikili tarama sonucu yeterli midir?
Düşük riskli sonuç ihtimali azaltır fakat bütün kromozomal ve yapısal sorunları dışlamaz. Detaylı ultrason ve rutin takip devam eder.
Her gebeye amniyosentez yapılır mı?
Hayır. Amniyosentez yalnızca tıbbi gereklilik bulunduğunda ve aileyle riskler konuşulduktan sonra uygulanır.
NST bebeğe zarar verir mi?
Hayır. NST, bebeğin kalp atımlarını dışarıdan kaydeder ve radyasyon içermez.
Gebelik testlerinin planlanması ve mevcut sonuçların değerlendirilmesi için JineVita’dan randevu alabilirsiniz.
